Media is onze religie.


Onze houvast, onze toeverlaat, onze troost, onze kracht, onze ontspanning en inspanning, onze kennis, onze macht, onze verlamming en ons leven: wij geloven in de media en de media in ons.


We zijn de hele dag door bezig met het consumeren van informatie, we krijgen er niet genoeg van! Iedere dag weer krijgen we een ongelofelijke hoeveelheid informatie naar ons toegeworpen. Het begint vaak ‘s ochtends al nog voordat we op zijn gestaan; berichten, e-mail, Facebook, agenda, daarna volgt het nieuws en de verpakkingen van je ontbijt die ook weer allerlei suggesties doen. En terwijl we bezig zijn met het één blijven we ons voeden met informatie, soms op meerder schermen tegelijkertijd met verschillende onderwerpen tegelijkertijd. Gedurende de dag krijgen we een overload aan informatie die tot ons komt, bewust en onbewust. En morgen weer.

Of zoals Mieke Gerritsen & Geer Loving zeggen; “We are info junkies’. People don’t know where to draw the line and, in today’s consumer society, are constantly fighting for control….. Information has become a consumer product”. Boek: I read where I am. Exploring new information cultures


De informatie hoeveelheid wordt alleen maar meer en meer. Maar we bekijken / lezen lang niet alles, dit kan ook niet, maar hoe bepalen we wat we (willen) zien en wat niet? Waarom willen we het één zien en het ander niet? En wie biedt ons de keuzes aan? En hoe worden deze keuzes aangeboden? We kunnen lang niet alles verwerken waardoor we van nature al filteren van wat we zien horen, ruiken en voelen. Neem bijvoorbeeld alle omgevingsgeluiden. Het geluid dat je wilt horen, hoor je beter dan alle andere omgevingsgeluiden. Net als wanneer je gekookt hebt dan ruik je het na een tijdje niet meer zo sterk als de persoon die dan net binnen komt lopen. Dit geldt denk ik voor heel veel dingen die om mij heen gebeuren. Deze kun je niet met gelijke waarden allemaal waar nemen je hebt een soort natuurlijk filter.   

Niet alleen absorberen we als mensen informatie, we willen ook bijdragen aan de media. We willen onze stem laten horen, foto’s publiceren, video’s delen, websites maken, bloggen, uploaden en onze mening op andere informatie geven en dat alles weer talloze keren delen. Zelf zijn we bijna media, broadcasters, uitzenders, content makers, van en voor de media.

De Quantified Self gaan nog net iets verder in het uitzenden / delen van informatie. Ze verzamelen en delen veel informatie over zichzelf (selftracking) zoals; hoeveel ze bewegen, wat ze eten, wat hun hartslag en bloeddruk is, hoe laat ze naar bed gaan, hoe laat ze weer opstaan, hoe vaak ze de hond uitlaten enzovoort. Het levert inzichten op om op basis hiervan betere beslissingen te kunnen nemen. Met het doel informatie te verzamelen over zichzelf en hiervan te leren.

Al deze media, beelden en informatie die we absorberen en produceren zijn gecreëerd door de mens zelf. De mens maakt de media. Maar wat betekent die media / informatie verslaving voor ons. Alles dat we zien, horen en lezen nemen we allemaal  aan voor waar. Maar is de media / informatie waar wij naar leven eigenlijk wel zo waar als  wij denken? Is alle informatie waar wij zo vol van zitten allemaal wel echt? Dit soort vragen houden mij al een tijd bezig.

Dat heeft gestaan op Facebook.

 
Zo ben ik het boek Het zijn net mensen van Joris Luyendijk tegengekomen. Hierin beschrijft Joris Luyendijk hoe ons beeld over het Midden Oosten wordt gevormd door de media. Al het nieuws en informatie wat wij binnen krijgen zijn maar kleine eenzijdige stukjes van het volledige verhaal. Maar daarentegen zijn al die kleine eenzijdige stukjes voor ons het volledige verhaal. Dat is alles wat wij ervan weten en daar baseren wij onze mening weer op. Hier handelen wij naar in volle overtuiging.  

Joris Luyendijk zegt ook; “Hoe meer hij te weten kwam hoe verbaasder hij raakte. Wat gaapte er een kloof tussen wat hij als correspondent ter plekke waarnam, en wat hij daarvan terug zag in de media”.

 
Het is als het ware een vervorming van de waarheid, een weerspiegeling van iets wat ooit het origineel was. Dat wat wij zien is maar een klein deel en dat is op een bepaalde manier gepositioneerd, geframed, ge-edit en gephotoshopt. Desnoods volledig nagemaakt. Wie bepaalt dan welk perspectief je bekijkt? Is dat de media? Of ben je dat zelf? Met de interactieve  ‘on-demand’-achtige manier van informatie verzamelen.  

Ik denk dat we binnen twee jaar echt realistische animaties kunnen maken in een korte tijd. De volgende generatie media zal animatie zijn.
Jimmy Lai, Next Media
Tegenlicht

 
Straks kennen we dus de waarheid niet meer, als we die niet al lang uit het oog verloren zijn.  Zo beschrijft Jean Baudrillard dit, in zijn theorie over Hyperrealisme. In deze theorie wordt beschreven dat de mens het contact met de echte wereld is verloren, doordat we een beeld van de wereld creëren aan de hand van wat wij zien in de media. Baudrillard zei dat er steeds minder waarheid is, omdat we al onze werkelijkheid baseren op iets wat wij zelf (de mensheid) hebben bedacht / gemaakt. Deze theorie zit diep geworteld in ons bestaan. Zo proberen we wat echt is mooier te maken dan het echte. Dit zien wij vervolgens voor de waarheid aan. Bijvoorbeeld ook het vlees in onze  supermarkt die vol zit met kleurstoffen om het naar onze verbeelding te verhouden. Als deze kleurstof verdwijnt hoor ik sommige zelfs zeggen dat het vlees niet meer goed is en weg moet, terwijl alleen de kleurstof die we er zelf in doen  is vervaagd. Dit is maar een klein voorbeeld, maar dit idee zit verweven in bijna alles dat we waarnemen via en door media. Zo verkopen merken niet meer een product, maar een waarde, een gevoel, een bepaalde uitstraling waarmee je je kan of wil identificeren. Het gaat dus vaak al lang niet meer over het product.

Op het billboard van het koffiemerk zien we soms niet eens een kopje koffie meer, maar een mooi gekamde, onaantastbare en ietwat sarcastisch kijkende George Clooney. In het echte leven schijnt hij niet eens van koffie te houden, maar dat maakt niet uit, want het bedrijf verdient ook helemaal geen geld meer met koffie, maar vooral nog aan dit aura van zelfbewuste onaantastbaarheid, die het verkoopt in de vorm van blinkende apparaten en cupjes.
Frank Mulder, De groene Amsterdammer


Ik denk dat we al op een grote afstand staan met wat de werkelijkheid werkelijk is. Weten we echt niet meer wat echt is? Zoeken sommige daarom hun toevlucht in dingen zoals: biologisch eten van de boer om de hoek. Handgemaakte items op de markt, zelfgemaakt en zelf bedacht? Op zoek naar het origineel, weinig exemplaren dus geen massaproductie. En ook de natuur om ons heen is echt tog? Of is dit alles ook een ‚aura’ die verkocht word doormiddel van een product? Wij eten de informatie als zoete koek en geloven er allemaal in.

Vroeger geloofde iedereen in hetzelfde. Iedereen ging naar de kerk en hier werd verteld hoe het leven ontstond en hoe alles werkt, als een soort wetgeving. De kerk was de informatie bron van het volk, de mensen. Dit was de waarheid (gecreëerd door de mens), hier leefden de mensen naar en maakte beslissingen op basis van hun religie. Zij vochten er voor in volle overtuiging. Een verklaring voor het onverklaarbare. Vandaag de dag geloofd men veel minder in een god of een almachtige schepper. Waar kunnen we dan nog naar luisteren? Hoe steekt de wereld dan in elkaar? Waar baseren wij onze meningen op en hoe moeten wij ons leven lijden?… Misschien hebben wij mensen altijd een houvast nodig. Om te verantwoorden wat we doen en waarom we iets doen. Of om te beoordelen hoe we iets doen of waarvoor we iets doen. Onze hedendaagse religie is de media. Door de media begrijpen wij de wereld en weten wij hoe alles in elkaar steekt. Op basis van de informatie die we via de media krijgen kunnen we onze keuzes maken en verantwoorden. Het is algemeen bekent en als je er niet aan meedoet (als dat mogelijk is) wordt dat over het algemeen gezien als een statement of ben je er tegen. Misschien zou je zelfs kunnen zeggen dat de media ons steeds weer vertelt dat we een ‚tickets naar de helmel’ nodig hebben.

In de religie heb je veel verschillende vertakkingen met allemaal hun eigen waarheden of varianten van een andere. Wij zeggen wel eens dat er nooit één waarheid is. Of dat er altijd twee kanten aan ieder verhaal zit. In de media zie je dit zelden terug. De informatie moet snel en bondig zijn. Er is geen tijd om een volledig verhaal te vertellen. Het moet tot onze verbeelding spreken. Information Junkfood. Waneer de informatie bij ons het best aankomt is als het in ons individueele denkbeeld klopt. We hebben allerlei verschillende kanalen met verschillende achtergronden en verschillende contexten. En zelf zijn wij ieder ook omgeven door onze context met ons eigen verleden. Al het voorgaande en wat je hebt meegemaakt, waar je je begeeft en met wie je omgaat bepaalt jouw denk beeld. Je verzameld en ziet de informatie die jouw aanspreekt en die tot jouw verbeelding spreek, in jou omgeving en met behulp van onze interactieve, on-demand media cultuur. Het klopt met wat jij gelooft. Zo niet kan je het er niet mee eens zijn, down voten of die informatie zo filteren dat het wel klopt met jou denkbeeld. Zo ontstaan er allerlei persoonlijke vertakkingen. Rond het jaar 1957 schrijft Leon Festinger over zijn theorie Cognitive Dissonance.

Cognitieve dissonantie is een gevoel van inconsistentie tussen handelingen, overtuigingen, attitudes of gevoelens. Volgens de cognitieve dissonantietheorie veroorzaakt dit een onaangename innerlijk toestand die mensen proberen te reduceren door een deel van hun ervaringen opnieuw te interpreteren, zodanig dat ze consistent (in evenwicht) zijn met de overige.
Wikipedia


Eli Pariser schrijft over ’The Filter Bubble’ en hoe het gesteld is met de manier waarop informatie op ons beeldscherm terecht komt via het internet. Waardoor de informatie eerst door een paar digitale gate keepers gefilterd wordt zodat de informatie die erdoor komt speciaal voor jou bestemd is. Ik heb zelf wel eens een test gedaan met de tor browser. Ik bezocht steeds dezelfde website via verschillende routes. Het resultaat was dat deze pagina steeds verschillend was, alleen al afhankelijk van mijn digitale 'geo' locatie. laat staan als ze alle cookies gebruiken die zijn achter gelaten op je apparaat. Dan blijft er een gepersonaliseerde pagina over met informatie die zoveel mogelijk past met wat je hiervoor allemaal hebt bekeken op internet.

'According to one Wall Street Journal study, the top fifty Internet sites, from CNN to Yahoo to MSN, install an average of 64 data-laden cookies and personal tracking beacons each. Search for a word like “depression” on Dictionary.com, and the site installs up to 223 tracking cookies and beacons on your computer so that other Web sites can target you with antidepressants.' Eli Pariser, The Filter Bubble: What the internet is hiding from you. The Penguin Press, New York, 2011


Ik denk dat ik ook tijdens het maken van deze tekst mezelf heb begeven in een bubbel waar de informatie over dit onderwerp aanwezig was. Al houdt dit onderwerp me al langer bezig. Wat kan je hier als ontwerper mee? Moet je hier aan mee doen of ver vandaan blijven? Er aan ontsnappen is moeilijk. Ik denk dat je je er in ieder geval bewust van moet zijn. Als ontwerper kan je wel met deze kenis spelen of er op in spelen. Het is een interesant en actueel onderwerp waar genoeg over te zeggen is. We blijven iedere dag onze Bijbel lezen.


Bronnen:
Mieke Gerritsen & Geer Loving, I read where I am: Exploring new information cultures, Valiz & Graphic Design Museum Breda, Amsterdam
Eli Pariser, The Filter Bubble: What the internet is hiding from you. The Penguin Press, New York, 2011
Joris Luyendijk, Het zijn net mensen: Beelden uit het midden-oosten, Uitgeverij Podium, Amsterdam, Juni 2006
Karl Marx, Opium van het volk, 1844
Leon Festinger, A Theory of Cognitive Dissonance, 1957
Dumpert.nl, 8 Oktober 2015
Frank Mulder, Het ware nepleven, De groene Amsterdammer, woensdag 17 juni 2015
Bregtje van der Haak, Hoe echt is echt, Tegenlicht, vpro, 9 Maart 2014





Bart Mulder, Februari 2016